Doneer nu

Artsen

FAS/D komt vrij vaak voor. Volgens onderzoek worden in Nederland 13 per 1000 baby’s geboren met defecten ontstaan door prenatale blootstelling aan alcohol. [link naar prevalentie in Nederland]

FAS/D wordt vaak niet herkend en gediagnosticeerd. Uiterlijke kenmerken zijn lang niet altijd duidelijk aanwezig. Als u vermoedt dat er sprake is van FAS/D dan kunt u het kind/volwassene doorverwijzen naar een FAS/D kliniek.

Artsen en andere medische hulpverleners zijn op meerdere manieren betrokken bij FAS/D: Preventie, diagnose, en medische zorg.

Preventie

Volgens een recente studie van TNO drinkt ongeveer 9% van de zwangere vrouwen in Nederland [1]. Veel vrouwen weten niet precies wat de risico’s van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap zijn, het is dus erg belangrijk betrouwbare adviezen hierover te geven aan vrouwen die zwanger zijn en vrouwen met een kinderwens [2]. Het risico op een kind met FAS/D hangt af van de hoeveelheid, de frequentie en het moment van drinken, ook spelen de leeftijd van de moeder, de pariteit en haar algehele gezondheid en genetische factoren een rol [3] [4]. Vandaar het advies van de Gezondheidsraad: “De enige veilige optie is: niet drinken” [5]. Een gesprek met de zwangere vrouw zou moeten gebeuren met respect voor haar autonomie en stigmatisering vermijden [6].

Diagnose

Een diagnose volledig FAS is gebaseerd op specifieke gezichtskenmerken, achterstand in groei en bewezen neurologische schade. Wellicht wordt er bij de geboorte aan FAS gedacht, maar een definitieve diagnose kan vaak nog niet worden gesteld bij een baby. Vaker wordt er aan FAS/D gedacht als er gedragsproblematiek, vreemd sociaal gedrag of ontwikkelingsachterstanden ontstaan. Er zijn meerdere diagnostische systemen [7]. De four-digit-code [8] en de herziene IOM guidelines [9] worden veelal gebruikt. Er zijn een aantal gespecialiseerde klinieken in Nederland. Voor recent overzicht van karakteristieke kenmerken van FAS/D en diagnose, zie [10].

Medische behandelingen

De medische aspecten zijn zeer gevarieerd, afhankelijk van de problematiek. Zo kan er medicatie worden voorgeschreven voor de gedragsproblematiek, of voor fysieke problemen. Verder wordt prenatale blootstelling aan alcohol geassocieerd met aangeboren misvormingen, mentale en gedragsstoornissen [11].
Andere studies spreken over een verhoogd risico op hartaandoeningen [12] en acute myeloid leukemia [13]. Kinderen vinden het zelf vervelend dat ze niet zo groot zijn [14]. Goede voeding is zeker een aandachtspunt, er is vaak sprake van voedselintolerantie [15] en slechte eetgewoontes [16]. Verder zullen veel artsen de patient doorverwijzen naar een psychiater, psycholoog, fysiotherapeut, logopedist of andere professionals [17]. Een recente overzicht van behandelingen is te vinden in [18].

Referenties

  1. Alcoholgebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. TNO. [Volledige tekst]
  2. Gezondheidsraad. Preconceptiezorg: voor een goed begin. Den Haag: Gezondheidsraad, 2007; publicatienr. 2007/19. [Volledige tekst]
  3. Esper LH, Furtado EF. Identifying maternal risk factors associated with Fetal Alcohol Spectrum Disorders: a systematic review. Eur Child Adolesc Psychiatry. 2014 Oct;23(10):877-89. doi: 10.1007/s00787-014-0603-2. Epub 2014 Aug 28. PMID: 25164262. [PubMed]
  4. Kaminen-Ahola N. Fetal alcohol spectrum disorders: Genetic and epigenetic mechanisms. Prenat Diagn. 2020 Aug;40(9):1185-1192. doi: 10.1002/pd.5731. Epub 2020 May 21. PMID: 32386259. [PubMed]
  5. Gezondheidsraad. Risico’s van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding. Den Haag: Gezondheidsraad, 2005; publicatie nr 2004/22. [Volledige tekst]
  6. Zizzo N, Racine E. Ethical challenges in FASD prevention: Scientific uncertainty, stigma, and respect for women's autonomy. Can J Public Health. 2017;108(4):e414-e417. Published 2017 Nov 9. doi:10.17269/cjph.108.6048. [PubMed]
  7. van Wieringen H, Letteboer TG, Pereira RR, de Ruiter S, Balemans WA, Lindhout D. Diagnostiek van foetale alcoholspectrumstoornissen [Diagnosis of fetal alcohol spectrum disorders]. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A331. [Volledige tekst]
  8. FAS Diagnostic and Prevention Network [FASDPN]
  9. Hoyme HE, Kalberg WO, Elliott AJ, et al. Updated Clinical Guidelines for Diagnosing Fetal Alcohol Spectrum Disorders. Pediatrics. 2016;138(2):e20154256. doi:10.1542/peds.2015-4256. [PubMed]
  10. Wozniak JR, Riley EP, Charness ME. Clinical presentation, diagnosis, and management of fetal alcohol spectrum disorder. Lancet Neurol. 2019;18(8):760-770. doi:10.1016/S1474-4422(19)30150-4. [PubMed]
  11. Popova S, Lange S, Shield K, Mihic A, Chudley AE, Mukherjee RAS, Bekmuradov D, Rehm J. Comorbidity of fetal alcohol spectrum disorder: a systematic review and meta-analysis. Lancet. 2016 Mar 5;387(10022):978-987. doi: 10.1016/S0140-6736(15)01345-8. Epub 2016 Jan 6. PMID: 26777270. [PubMed]
  12. Chen Z, Li S, Guo L, Peng X, Liu Y. Prenatal alcohol exposure induced congenital heart diseases: From bench to bedside. Birth Defects Res. 2020 Jun 24. doi: 10.1002/bdr2.1743. Epub ahead of print. PMID: 32578335. [PubMed]
  13. Karalexi MA, Dessypris N, Thomopoulos TP, Ntouvelis E, Kantzanou M, Diamantaras AA, Moschovi M, Baka M, Hatzipantelis E, Kourti M, Polychronopoulou S, Stiakaki E, Mora AM, Wunsch-Filho V, Infante-Rivard C, Loutradis D, Petridou ET. Parental alcohol consumption and risk of leukemia in the offspring: a systematic review and meta-analysis. Eur J Cancer Prev. 2017 Sep;26(5):433-441. doi: 10.1097/CEJ.0000000000000350. PMID: 28379884. [PubMed]
  14. Persoonlijk verhaal van ouders. "Mijn 16 jaar oude dochter was zeer verbolgen toen haar bij het verlaten van de supermarkt werd gevraagd: “wil je een snoepje?'"
  15. Persoonlijke verhalen van ouders en volwassenen met FASD.
  16. Bastons-Compta A, Astals M, Andreu-Fernandez V, Navarro-Tapia E, Garcia-Algar O. Postnatal nutritional treatment of neurocognitive deficits in fetal alcohol spectrum disorder. Biochem Cell Biol. 2018;96(2):213-221. doi:10.1139/bcb-2017-0085. [PubMed]
  17. Petrenko CL, Alto ME. Interventions in fetal alcohol spectrum disorders: An international perspective. Eur J Med Genet. 2017;60(1):79-91. doi:10.1016/j.ejmg.2016.10.005 [PubMed]
  18. Gomez DA, Abdul-Rahman OA. Fetal alcohol spectrum disorders: current state of diagnosis and treatment. Curr Opin Pediatr. 2021 Oct 11. doi: 10.1097/MOP.0000000000001071. Epub ahead of print. PMID: 34636348. [PubMed Record]

Meer weten?

Report. British Medical Association. Alcohol and pregnancy: preventing and managing fetal alcohol spectrum disorders. Outlines the responsibilities of healthcare professionals and policy makers to improve the prevention, diagnosis and management of fetal alcohol spectrum disorders.

Trimbos Instituut Expertisecentrum Alcohol biedt informatie over korte interventies en tools voor praten met cliënten/patiënten over alcohol voor de huisartsenpraktijk.

Trimbos Instituut Expertisecentrum Alcohol biedt informatie over alcohol en zwangerschap en nederlandstalig samenvattingen van recente onderzoek.

American Academy of Pediatrics. Guidance for the Clinician in Rendering Pediatric Care. Williams JF, Smith VC; Committee on Substance Abuse. Fetal Alcohol Spectrum Disorders. Pediatrics. 2015;136(5):e1395-e1406. doi:10.1542/peds.2015-3113

De FAS Stichting biedt gratis informatieve folders voor het gesprek met zwangeren "Drank kan je baby beschadigen"

Boek.  Spohr, H., Wolter, H., Becker, G., Nagel, M., Siedentopf, J., van Noort, B., & van Noort, B. (2018). Fetal Alcohol Syndrome. Berlin, Boston: De Gruyter. doi: https://doi.org/10.1515/9783110436563 . [Engels] [Duits]

Review. Fetal Alcohol Spectrum Disorders: Characteristics, Complications, and Treatment. Wilhoit LF, Scott DA, Simecka BA. Community Ment Health J. 2017 Aug;53(6):711-718. doi: 10.1007/s10597-017-0104-0. Epub 2017 Feb 6. PMID: 28168434.

Review. Effectiveness of evidence-based treatments of fetal alcohol spectrum disorders in children and adolescents: a systematic review protocol. Singal D, Menard C, Neilson CJ, Brownell M, Hanlon-Dearman A, Chudley A, Zarychanski R, Abou-Setta A. BMJ Open. 2018 Mar 9;8(3):e013775. doi: 10.1136/bmjopen-2016-013775. PMID: 29525767

Syndromen.net. Foetaal Alcohol Spectrum Disorder.

Ook interessant

Lees meer

Fas Stichting

Wij zetten ons in om via voorlichting en wetenschappelijk onderzoek FASD te voorkomen. Daarnaast geven wij ondersteuning aan families en hulpverleners en behartigen wij onze belangen bij overheden, instellingen en industrie. Wil jij ons steunen?
Doneer nu
info@fasstichting.nl
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram